Bu gün kolumbiyalı məşhur şair, yazıçı, prodüser Alvaro Mutisin anım günüdür.
Kulis.az onun həyatı və yaradıcılığı haqqında materialı təqdim edir.
Ədəbiyyat dünyasının sirli və melanxolik imzalarndan biri olan Alvaro Mutis təkrarolunmaz dəniz qoxulu hekayələrin, itirilmiş cənnətin və ölməz dənizçi obrazı - Maqroll el Şavikonun yaradıcısıdır. O. həmçinin Kolumbiya ədəbiyyatının nəhəngi, Qabriel Qarsiya Markesin ən yaxın dostu və ilham mənbəyi olub.
25 avqust 1923-cü ildə Kolumbiyanın paytaxtı Boqotada anadan olan Alvaro Mutis həyatının uşaqlıq illərini atasının diplomatik xidməti səbəbiylə Belçikada, Brüsseldə keçirmiş və bu Avropa təcrübəsi onun estetika anlayışında dərindən iz buraxmışdı.
Lakin 9 yaşında atasının qəfil vəfatı onun üçün ağır zərbə oldu və sonradan yaradıcılığında tez-tez rast gəlinən melanxoliya ilə həsrət motivlərinin təməlini qoydu. Boqotaya qayıtdıqdan sonra nüfuzlu məktəblərdə oxusa da, klassik akademik sistemə uyğunlaşmayaraq ali təhsilini yarımçıq qoydu və sərbəst mütaliəyə üstünlük verdi.
Gəncliyində Kolumbiya radiosunda mədəniyyət proqramları aparıb ədəbi tənqidlər yazan, eləcə də Eduardo Karranza ilə birlikdə "La Balanza" ədəbi qrupunu yaradan Mutis, uzun illər beynəlxalq neft və media şirkətlərində çalışaraq Latın Amerikasını qarış-qarış gəzmək imkanı əldə etdi.
1956-cı ildə maliyyə məsələləri ilə bağlı baş verən anlaşılmazlıqlar və siyasi təzyiqlər üzündən Kolumbiyanı tərk edərək ömrünün sonuna qədər yaşayacağı Meksikaya sığındı və bura onun ikinci vətəninə çevrildi.
Meksikada işlədiyi şirkətdəki sənəd problemi ucbatından bir müddət sərt Lecumberri həbsxanasında yatmalı oldu ki, bu qaranlıq təcrübə onun dünyagörüşünü kökündən dəyişərək sonradan məşhur "Qış bağı" əsərinə ilham qaynağı oldu.
Məhz bu mürəkkəb taleyin fonunda o, Qabriel Qarsiya Markes ilə ədəbiyyat tarixininin ən əfsanəvi dostluqlarından birini qurdu.
_1789983767.jfif)
Beynəlxalq ədəbi mənbələrə və bioqrafik tədqiqatlara görə, Qabriel Qarsiya Markes ilə Alvaro Mutis arasında ömür boyu sürən dostluq təkcə şəxsi bağlarla deyil, həm də ədəbiyyat tarixinə yön verən qarşılıqlı intellektual heyranlıqla yoğrulmuşdu.
Markes dostunu hər zaman "zəmanəmizin ən böyük yazıçılarından biri" adlandırır və hər yeni əsərini tamamlarkən ilk oxumaq hüququnu həmişə Mutisə həvalə edirdi. Əfsanəvi "Yüz ilin tənhalığı" romanının yazıldığı çətin maliyyə böhranı dövründə Mutis əlyazmanın şah əsər olduğunu dərhal sezərək onun nəşriyyata çatdırılmasında və çap olunmasında həlledici rol oynamışdı.
Onların Mexikodakı evləri və birlikdə keçirdikləri saysız-hesabsız günlər Latın Amerikası ədəbi "bum" dövrünün ən parlaq müzakirələrinə ev sahibliyi etmiş, bu güclü dostluq hər iki qələm sahibinin yaradıcılıq yoluna silinməz izlər salmışdır.
Hər yeni əsərini ilk olaraq bir-birlərinə oxuyan bu iki dahi arasındakı bağ Heminquey və Fokner əlaqəsi qədər güclü idi. Yaradıcılığının mərkəzində köçəri, məğlubiyyətə məhkum, lakin həyatın gözəlliklərinə heyran olan və özünün alter-eqosu olan dənizçi Maqroll el Şaviko dayanırdı.
"Gözətçi" mənasını verən Maqroll el Şaviko (Maqroll el Gaviero) sadəcə yazarın alter-eqosu deyil, həm də bəşəriyyətin üfüqləri aranlayan və daimi səyyar olan tənhalığının simvoludur. Həyatın mənasını axtaran, fəlakətlərə və məğlubiyyətlərə boyun əymədən hər zaman qeyri-müəyyənliyə doğru yelkən açan bu dənizçi, ticarət və macəra bəhanəsilə dünyanın müxtəlif künclərini dolaşan amansız bir avantüristdir.
Mutis bu unikal obrazı vasitəsilə insanın itirilmiş cənnət həsrətini, daxili qovğalarını və taleyin sərt küləkləri qarşısındakı sarsılmaz iradəsini ustalıqla təsvir etmişdir. Yeddi fərqli əsərdə təqdim olunan bu epik sərgüzəştlər silsiləsi müasir dövrün mürəkkəb insan psixologiyasını və kəskin ziddiyyətlərini ehtiva edən bənzərsiz bir səyahət xronikasıdır.
Ədəbi fəaliyyətə şair kimi başlayan Mutis dünya şöhrətini məhz 60 yaşından sonra yazdığı və Maqrollun sərgüzəştlərini ehtiva edən yeddi fərqli novella vasitəsilə qazandı. Zəngin yaradıcılığı Fransa tərəfindən verilən "Medicis Etranger" mükafatı, həmçinin İspaniyanın ən ali ədəbi təltifləri olan "Servantes Mükafatı" (2001) və "Prize Prince of Asturias" (1997) ilə təltif edildi, əsərləri isə Avropa və Latın Amerikası kinematoqrafçılarının diqqətini çəkərək ekrana uyğunlaşdırıldı.
İnanılmaz dərəcədə geniş mütaliəyə malik olan, evində minlərlə nadir nüsxə saxlayan, klassik musiqiyə və opera sənətinə böyük ehtirasla bağlı olan yazıçının təbiəti, xüsusən də tropik meşələri və dənizi sözlərlə canlandırmaqda mahirliyi sərhədsiz idi.
22 sentyabr 2013-cü ildə Mexikoda vəfat edən Alvaro Mutis özündən sonra tənha insanın dənizdəki əbədi səyahətini xatırladan misilsiz bir irs qoydu.
"Biz həmişə özümüzlə daşıdığımız tək bir limana doğru səyahət edirik..." - Alvaro Mutisin poetik ruhu bu misrada olduğu kimi, hər zaman səssiz və əbədi bir dəniz səfərindədir.
Ana səhifə
Reels
Yazarlar
Xəbərlər