Bu gün tanınmış amerikalı rejissor Con Lendizin doğum günüdür.

Kulis.az onun haqqqında materialı təqdim edir.

Con Lendiz XX əsrin ikinci yarısında Hollivud kinosunun simasını dəyişdirən, komediya və qorxu janrlarını misilsiz ustalıqla sintez edən amerikalı kino rejissoru, ssenarist, aktyor və prodüserdir.

O, 1970–1980-ci illərdə imza atdığı dinamik, absurd və eyni zamanda vizual baxımdan novator filmlərlə dünya kinosunun ən böyük kassalı rejissorlarından birinə çevrilib, həmçinin pop-musiqi klip sənayesində inqilablarla yadda qalıb.

Con Lendiz İllinoys ştatının Çikaqo şəhərində yəhudi ailəsində anadan olub. O, uşaq yaşlarından kinoya qarşı böyük həvəs göstərirdi. Cəmi 18 yaşında ikən oxuduğu kolleci yarımçıq qoyaraq Hollivuda köçdü və "20th Century Fox" studiyasında kuryer kimi işə başladı.

Lakin onun məqsədi filmlərin yaradıcı heyətində olmaq idi. Avropaya gedərək İspaniya və İtaliyada çəkilən spaqetti-vesternlərdə rejissor köməkçisi kimi fəaliyyət göstərdi. Kino təhsili almayan Lendiz çəkiliş meydançalarının tozu-torpağı içində böyüyərək rejissorluğun bütün texniki sirlərini təcrübədə öyrəndi.

Rejissor 1970-ci illərin sonundan etibarən dalbadal Hollivudun rekordlarını qıran layihələrə imza atdı. Onun rejissorluq üslubu yüksək tempi, çılğın yumoru, gözlənilməz fiziki komediyanı və vizual baxımdan mükəmməl qrimlə xüsusi effektləri özündə birləşdirirdi.

"Animal House" - Kiçik büdcə ilə çəkilən bu gənclik komediyası kassada 140 milyon dollardan çox gəlir gətirərək Hollivudda "tələbə komediyası" janrının əsasını qoydu.

"The Blues Brothers" - Dan Eykroyd və Con Beluşinin baş rollarda oynadığı bu film musiqi, komediya və çılğın avtomobil qəzalarının mükəmməl şəkildə birləşdirdi. Ekran işi həm də blyuz və soul musiqisinin əfsanələrini (Areta Franklin, Rey Çarlz, B.B. Kinq) yeni nəslə tanıtdı.

"An American Werewolf in London" -Lendiz bu əsəri ilə qorxu janrı və qara komediyanı sintez etdi. Filmdəki insan-qurd transformasiyası səhnəsi kino tarixinin ən möhtəşəm vizual effektlərindən biri sayılır və məhz bu işə görə Oskar mükafatında ilk dəfə "Ən yaxşı qrim" kateqoriyası təsis edilərək mükafat bu filmə verildi.

1983-cü ildə Con Lendiz musiqi dünyasında əbədi iz buraxacaq bir layihəyə rəhbərlik etdi. Pop kralı Maykl Cekson "An American Werewolf in London" filmini izlədikdən sonra məhz Lendizin onun "Thriller" mahnısına klip çəkməsini istədi.

Rejissor "Thriller"i sadə musiqi klipi kimi deyil, 14 dəqiqəlik qısametrajlı qorxu filmi olaraq ərsəyə gətirdi. Rəqslər, dəhşət elementləri, xüsusi qrim və kinematoqrafik hekayə tərzinin sintezi olan bu klip MTV kanalında nümayiş olunduğu andan dünyanı fəth etdi. "Thriller" video-klip janrını müstəqil incəsənət növünə çevirdi. 1991-ci ildə Cekson və Lendiz təkrar bir araya gələrək eyni dərəcədə səs-küylü "Black or White" klipini çəkdilər.

Con Lendizin parıldayan karyerası və həyatı 1982-ci il iyulun 23-də baş verən Dəhşətli "Twilight Zone: The Movie" fəlakəti ilə kökündən sarsıldı. Bu hadisə təkcə onun şəxsi həyatının deyil, bütün Hollivud tarixinin ən faciəvi çəkiliş qəzası kimi yaddaşlarda qaldı.

Lendizin rejissorluq etdiyi epizodun çəkilişləri zamanı ssenariyə görə aktyor Vik Morrou Vyetnam müharibəsi fonunda iki azyaşlı uşağı (7 yaşlı Mıka Dinh Le və 6 yaşlı Şen-Yi Çen) qucağında çaydan keçirməli idi. Bu zaman aşağı hündürlükdə uçan helikopter baş verən partlayışların təsirindən idarəetməni itirərək birbaşa aktyorun və uşaqların üstünə düşdü. Hər üç şəxs çəkiliş meydançasında həlak oldu.

Müstəntiq tərəfindən aparılan araşdırmalar zamanı məlum oldu ki, Lendiz Kaliforniya ştatının uşaq əməyi haqqında qanunlarını pozaraq azyaşlıları gecə növbəsində və təhlükəli partlayış səhnələrində qanunsuz çəkilişə cəlb edibmiş. Rejissor və onun 4 köməkçisinə qarşı "ehtiyatsızlıqdan adam öldürmə" maddəsi ilə cinayət işi açıldı. Məhkəmə prosesi illərlə davam etdi. 1987-ci ildə hüquqi heyət Lendizi cinayət məsuliyyətindən bəraət etdirsə də, mənəvi baxımdan o, artıq darmadağın olmuşdu. Bu faciə onun adına silinməz ləkə yaxdı. Layihənin əsas prodüserlərindən biri və Lendizin ən yaxın dostu olan Stiven Spilberq bu hadisədən sonra onunla bütün münasibətlərini və dostluğunu əbədi olaraq kəsdi. Spilberq müsahibələrində bildirirdi ki, "heç bir film insan həyatından üstün ola bilməz".

Lendiz bu faciənin vicdan əzabını ömrünün sonuna qədər daşıdı. Hətta sonralar "Coming to America" kimi nəhəng komediya uğurlarına imza atsa da, Hollivud elitası ona qarşı soyuq münasibətini davam etdirdi.

Con Lendiz bu gün kino nəzəriyyəsində və populyar mədəniyyətdə janr sintezinin ustadı və çəkiliş təhlükəsizliyi qaydalarının banisi kimi hələ də aktualdır.

Məhz Lendizin filmindəki faciədən sonra Hollivudda və bütün dünya kinematoqrafiyasında uşaqların çəkiliş saatları və helikopter tryuklarının icrası ilə bağlı ən sərt təhlükəsizlik standartları və qanunları qəbul edildi.

Onun "The Blues Brothers", "An American Werewolf in London" və "Thriller" kimi işləri bu gün də müasir rejissorlar (məsələn, Edqar Rayt, Kventin Tarantino) üçün ilham mənbəyidir.

Rejissor böyük yaradıcılıq istedadı ilə yanaşı, sənət naminə təhlükəsizlik qaydalarına laqeyd yanaşmanın hansı ağır insan faciələrinə gətirib çıxaracağını göstərən kədərli bir xəbərdarlıq simvolu kimi xatırlanır.

• Həqiqətənmi kitabın rəqibi sosial şəbəkələrdir? - Mətanət Vahid
• "Odisseya"nın tərcüməçisindən Nolana sərt tənqid: "Ssenari bərbaddır"
• 88 yaşlı Entoni Hopkins albom buraxdı