Mayalar ulduzları 1200 il əvvəl necə hesablayırdı? - Xultunda "Ağ sinəli tülkü"nün imzası tapıldı

Qvatemala, Xultunda 8-ci əsr Maya astronomu Sak Tan Vaaksın təqvim formulu yazılan divar

Qvatemala, Xultunda 8-ci əsr Maya astronomu Sak Tan Vaaksın təqvim formulu yazılan divar

15 iyul 2026
# 10:47

Qvatemalanın cəngəlliklərində 1200 illik sirr açıldı. Maya astronomunun adı və təqvim formulu ilk dəfə tapıldı.

Kulis.az "Antiquity" jurnalına istinadən xəbər verir ki, Xultun qədim şəhərində qazıntı aparan arxeoloqlar 8-ci əsrə aid kiçik binanın divarında Mars və Veneranın orbital dövrlərini hesablayan riyazi formul aşkar ediblər.

Formulun yanında müəllifin adı da yazılıb: Sak Tan Vaaks. Tərcümədə "Ağ sinəli tülkü" deməkdir. Bu, Maya riyaziyyatçısının öz intellektual əməyinə görə birbaşa müəllif kimi tanındığı ilk və yeganə nümunədir.

Sirli təlim otağı

Tikili 2010-cu ildə tapılsa da, divarlardakı yazılar indi deşifrə edilib. Divarlarda oturan fiqurların portretləri və qədim kağız istehsalı alətlərinin izləri var.
Alimlər hesab edir ki, bu otaq 8-ci əsrdə təqvim və astronomiya dərsləri üçün istifadə olunub. Əsrin sonlarında isə otaq bilərəkdən torpaqla doldurularaq yeni binanın təməlinə çevrilib.

Min illik mətnlər necə oxundu?

MIT, Skidmor Kolleci və Texas Universitetinin komandası mətnlərin multispektral skanlarını aparıb. Sonra Klassik dövr Maya yazıları ilə müqayisə edərək formulu oxuya biliblər.

Layihənin rəhbəri Franko Rossi "The Art Newspaper"a bildirib:

"Bu cür ixtisaslaşmış iş qədim Maya cəmiyyətində həm çox vacib, həm də geniş yayılmışdı".

# 747 dəfə oxunub

Oxşar xəbərlər

Məşhur elektron musiqi qrupunun yeni albomu yayımlandı

Məşhur elektron musiqi qrupunun yeni albomu yayımlandı

17:52 5 noyabr 2026
76 yaşlı Stivi Uonder Londonda üç saat səhnədə qaldı – Əfsanəvi albomun 50 yaşı belə qeyd edildi

76 yaşlı Stivi Uonder Londonda üç saat səhnədə qaldı – Əfsanəvi albomun 50 yaşı belə qeyd edildi

16:43 5 noyabr 2026
Prezident “APA Media Group”un  iki əməkdaşını təltif etdi

Prezident “APA Media Group”un iki əməkdaşını təltif etdi

16:11 5 noyabr 2026
Makedoniyalı İsgəndər  haqqında kitab ilin ən böyük qeyri-bədii  mükafatını qazandı

Makedoniyalı İsgəndər haqqında kitab ilin ən böyük qeyri-bədii mükafatını qazandı

15:58 5 noyabr 2026
Məşhur aktyor ilk dəfə "Oskar"a namizəd ola bilər - "CIA" agenti rolu ilə

Məşhur aktyor ilk dəfə "Oskar"a namizəd ola bilər - "CIA" agenti rolu ilə

15:28 5 noyabr 2026
"TikTok"dan qlobal musiqi səhnəsinə gələn müğənni debüt albomundan danışdı

"TikTok"dan qlobal musiqi səhnəsinə gələn müğənni debüt albomundan danışdı

14:30 5 noyabr 2026
#
#
Ana səhifə Reels Yazarlar Xəbərlər