Bu gün məşhur ingilis yazıçı, ssenarist, publisist və dramaturq Duqlas Adamsın doğum günüdür.
Kulis.az ədibin həyatı haqqında maraqlı faktları təqdim edir.
Elə yazıçılar var ki, onların yaratdığı dünya təkcə ədəbiyyat deyil, bütöv bir düşüncə tərzi formalaşdırır.
İngilis yazıçı Duqlas Adams məhz belə müəlliflərdən biridir.
O, elmi fantastikanı absurd yumorla birləşdirərək ədəbiyyatda nadir bir üslub yaradıb.
Onun əsərlərini oxuyanlar yaxşı bilir: Adamsın kainatı həm gülməlidir, həm də qəribə dərəcədə fəlsəfi.
Yazıçının məşhur “Qalaktika üzrə avtostopla” romanı ilə o, təkcə bestseller müəllifi olmadı – pop-mədəniyyətin bir hissəsinə çevrildi.
Adamsın həyatı və yaradıcılığı romanlarının özü qədər maraqlı və bəzən də absurd hadisələrlə dolu idi.
“42” rəqəminin sirri
Adamsın ən məşhur zarafatlarından biri kainatın “böyük sualının” cavabı ilə bağlıdır.
“Qalaktika üzrə avtostopla” əsərində superkompüter “Dərin düşüncə” milyon illərlə hesablayandan sonra bildirir ki, həyatın, kainatın və hər şeyin cavabı sadəcə 42-dir.
Oxucular illərlə bu rəqəmin gizli mənasını axtardılar.
Ancaq Adams sonradan açıqladı ki, bunun heç bir mistik mənası yoxdur.
O, sadəcə təsadüfi bir rəqəm seçmişdi.
Yazıçının öz sözləri ilə desək: “Bu, sadəcə zarafat idi. Mən heç bir kosmik sirr gizlətməmişəm”.
Radio verilişindən dünya fenomeninə
Bir çox məşhur romanlardan fərqli olaraq “Qalaktika üzrə avtostopla" əvvəlcə kitab kimi yox, radio pyesi kimi yaranmışdı.
1978-ci ildə Britaniya Yayım Korporasiyası (BBC) radiosunda yayımlanan bu absurd elmi-fantastika serialı gözlənilmədən böyük uğur qazandı.
Dinləyicilər qəribə yumorla dolu bu kosmik macəraya o qədər bağlandılar ki, Adams sonradan onu romana, televiziya serialına, videooyuna və hətta kinoya çevirdi.
Beləcə, bir radio layihəsi dünya miqyasında kult əsərə çevrildi.
Duqlas Adams bir dəfə müsahibəsində etiraf etmişdi ki, əsərin əsas ideyası ona səyahət zamanı gəlib.
Gənclik illərində Avropada avtostopla gəzərkən o, Alp dağlarında çəmənlikdə uzanıb ulduzlara baxırmış.
Çantasındakı səyahət kitabçasına baxarkən birdən düşünür: “Niyə qalaktika üçün belə bir bələdçi olmasın?”
Beləcə, “qalaktika üzrə bələdçi” ideyası yaranır.
Texnologiyanı sevən yazıçı
Adams sadəcə yazıçı deyildi – o, texnologiyanın böyük həvəskarı idi.
O dövrdə bir çox yazıçı hələ də yazı makinasından istifadə etdiyi halda Adams kompüterlə işləməyə erkən başlayan müəlliflərdən idi.
O, “Apple” texnologiya şirkətinin məhsullarını xüsusilə sevirdi və hətta bir müddət texnologiya mövzularında çıxışlar da etmişdi.
Adams demişdi: “Texnologiya yalnız işləməyə başlayanda möcüzə kimi görünür”.
Adams yazı prosesinə münasibəti ilə də məşhur idi. O, tez-tez yazıçı blokundan və tənbəllikdən zarafatla danışırdı.
Bir dəfə belə demişdi: “Mən son tarixləri sevirəm. Onların yaxınlaşarkən çıxardığı səs xoşuma gəlir”.
Bu cümlə sonradan yazıçılar arasında məşhur aforizmə çevrildi.
“Dirk Centli” – absurd detektiv
Adams yalnız kosmik yumorla kifayətlənmədi.
O, həm də qəribə detektiv romanlar yazdı.
Bu seriyanın qəhrəmanı Dirk Centli idi – “holistik detektiv”.
Bu detektivə görə kainatda hər şey bir-biri ilə bağlıdır və cinayətləri həll etmək üçün bəzən ən absurd yolları seçmək lazımdır.
Ekologiya və vəhşi təbiətə sevgisi
Adamsın az bilinən tərəflərindən biri də ekologiyaya olan marağı idi. O, nadir heyvanların qorunması ilə bağlı layihələrdə iştirak edirdi.
Bu maraq onun “Görmək üçün son şans” kitabında əks olunub.
Kitabda yazıçı dünyanın müxtəlif yerlərində nəsli kəsilməkdə olan heyvanları araşdırmaq üçün etdiyi səyahətlərdən bəhs edir.
Gülüşlə fəlsəfə arasında
2001-ci ildə Adams qəfil vəfat etdi. Lakin onun yaratdığı "ədəbi-fəlsəfi dünya" yaşamaqda davam edir.
“Qalaktika üzrə avtostopla” bu gün də oxunur, sitatlar sosial şəbəkələrdə dolaşır, “42” isə pop-mədəniyyətin ən məşhur zarafatlarından biri kimi yaşayır.
Kitabdakı ən məşhur yazılardan biri bələdçi kitabının üz qabığında yazılan “Panikaya düşməyin!” cümləsidir.
Bu sadə və ironik cümlə sonradan pop-mədəniyyətdə kult ifadəyə çevrildi.
Köynəklərdə, plakatlarda, internet memlərində və hətta proqramçıların zarafatlarında belə istifadə olunur.
Adams kainat, həyatın mənası və insanın yerdəki rolu kimi böyük sualları ciddi yox, ironik və gülməli şəkildə təqdim edir.
Bəlkə də bu səbəbdən kitab onilliklər keçsə də oxucular üçün cazibəsini itirmir.
O, kainatı izah etməyə çalışmırdı. Sadəcə onu gülməli göstərirdi.
Və bəlkə də bu, kainatı anlamağın ən yaxşı yollarından biridir...
