Kulis.az “Palitra” rubrikasında Xalq rəssamı Tahir Salahovun “Abşeron qadınları” əsəri haqqında materialı təqdim edir.

Azərbaycan təsviri incəsənətində "sərt üslub" cərəyanının təməlini qoyan dünya şöhrətli rəssam Tahir Salahov Bakıda anadan olub, Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbində və Moskva Dövlət Akademik Rəssamlıq İnstitutunda təhsil alıb.

O, sovet realizminin bəzədilmiş, saxta nikbinlik saçan çərçivələrinə qarşı çıxaraq zəhmətkeş insanın gerçək, dramatik, lakin məğrur daxili dünyasını kətana köçürməyə nail olub.

Rəssamın yaradıcılığı Abşeronun qumsal torpağı, Xəzərin fırtınalı suları, neftçilərin ağır zəhməti və mənəvi gücü ilə sıx bağlıdır.

Salahov kəskin lakonik xətlər, ekspressiv konturlar, tünd monoxrom tonlar və monumental kompozisiya quruluşu ilə təbiət və insan dialoqunu heykəltəraşlıq dəqiqliyi ilə işləyib.

2021-ci ildə Almaniyada vəfat edən və Fəxri Xiyabanda dəfn olunan fırça ustasının zəngin irsi müasir Azərbaycan təsviri incəsənətinin təməllərindən hesab olunur.

“Abşeron qadınları”

Tahir Salahovun yaradıcılığının zirvələrindən hesab olunan bu əsəri 1967-ci ildə ərsəyə gətirib.

Rəssam bu tabloda dənizə, neftə və taledən payına düşən yol gözləməyə köklənmiş Abşeron analarının, bacılarının və həyat yoldaşlarının psixoloji portretini yaradıb.

XX əsrin ortalarında dənizdə neft çıxaran kişilərin fırtınalı Xəzər sularında keçirdiyi təhlükəli saatlar sahildə onları gözləyən qadınların daxili həyəcanına çevrilirdi.

Salahov bu səssiz gözləntini, səbrin və dözümün monumental simvoluna çevirmişdi.

Əsər hazırda Moskvada yerləşən Tretyakov Qalereyasında sərgilənir.

Rəsmin kompozisiyası dəniz sahilindəki qayalıq fonda toplanmış qadın fiqurlarından ibarətdir.

Onların duruşundakı daxili gərginlik, məğrurluq və sükut tablonun əsas psixoloji xəttini təşkil edir.

Qadınların baxışları müxtəlif istiqamətlərə yönəlsə də, hamısını birləşdirən ortaq duyğu var: narahatlıq və sarsılmaz ümid.

Ön planda əyləşib kağızdan gəmi düzəldən balaca uşaq obrazı tabloya xüsusi fəlsəfi dərinlik qatır; bu detal həm gələcək nəsillərin eyni taleyi yaşayacağına eyham vurur, həm də dənizə yola salınan doğmaların rəmzinə çevrilir.

Salahov palitrasını təmkinli, tünd, qumsal və boz-ağ tonlarla məhdudlaşdırmışdı.

Qadınların bədən cizgilərindəki və geyimlərindəki kəskin, vertikal xətlər onları sanki daşlaşmış, qayalara qovuşmuş heykəllərə bənzədir.

Sol arxa fonda görünən köpüklü dəniz dalğaları ilə ön plandakı statik duruş qarşılaşdırılaraq təbiətin xaotik gücü ilə insanın daxili möhkəmliyi arasında tarazlıq qurulub.

Əsər sadəcə məişət səhnəsi deyil, anaya, qadın səbrinə və Abşeronun məğrur ruhuna ucaldılmış abidə mahiyyəti daşıyır.

• Tanınmış feminist yazıçı vəfat etdi
• Aygün Kazımovadan ötrü ağlayan kişilər kimdir?
• "Dünyanın tanıdığı tək Karmen..." - Fidan Hacıyevanın konsert proqramından reportaj