Bu gün tanınmış ingilis rəssam Edmund Leytonun anım günüdür.

Kulis.az “Palitra” rubrikasında boyakarın "Cəngavər əməli" əsəri haqqında materialı təqdim edir.

Edmund Leyton Viktoriya dövrü Britaniya rəngkarlıq məktəbinin pre-rafaelit ənənələrinə sadiq qalan, tarixi-mifoloji mövzuların ən görkəmli ustadlarından biridir.

Londonda doğulub boya-başa çatan rəssam Kral İncəsənət Akademiyasında təhsil almış və həyatı boyu bu akademiyanın illik sərgilərində müntəzəm iştirak etmişdir.

O, xüsusilə orta əsr cəngavərlik mədəniyyətini, romantik saray sevgisini və monarxiya ənənələrini son dərəcə zərif, fotorealistik detallarla kətana köçürməsilə tanınır.

Leyton sənaye inqilabının gətirdiyi mexaniki dünyadan uzaqlaşaraq keçmişin cəngavərlik kodeksini və alicənablıq ideallarını XIX əsrin sonu Britaniya cəmiyyətinə estetik bir baxış kimi təqdim etmişdir.

1922-ci ildə Londonda vəfat edən rəssamın tarixi detallara verdiyi dürüstlük və dramatik işıq ustalığı hələ də tarixi rəngkarlığın zirvələrindən hesab olunur.

"Cəngavər əməli"

Edmund Leytonun məşhur və ən çox nüsxəsi çıxarılan şah əsəri "Cəngavər əməli" 1901-ci ildə tamamlanmışdır.

Əsərin çəkildiyi dövr Britaniya imperiyasında Kraliça Viktoriyanın vəfatı və Eduard dövrünün başlanğıcı ilə üst-üstə düşürdü.

Rəssam bu kətanda orta əsr cəngavərlik ənənəsinin ən mühüm mərhələsini - gənc döyüşçüyə cəngavər titulunun verilməsi mərasimini təsvir etmişdir.

Leyton tarixi dəqiqliyi təmin etmək üçün dövrün zirehlərini, geyimlərini və saray arxitekturasını muzeylərdə dərindən araşdırmış və təsvir olunan hər bir detalı tarixi həqiqətə uyğun işləmişdir.

Kətanın mərkəzində fil sümüyü rəngində dəbdəbəli ipək libas geyinmiş şahzadə qadın və onun önündə diz çökmüş gənc döyüşçü yer alır.

Qadın qılıncın tiyəsini ehtiyatla gəncin sağ çiyninə toxunduraraq ona cəngavər rütbəsi bəxş edir.

Əsərdəki işıq birbaşa şahzadənin bəyaz geyiminə düşərək onu mənəvi saflığın, ədalətin və ilahi hakimiyyətin simvoluna çevirir.

Diz çökmüş döyüşçünün başıaşağı duruşu isə sədaqət, itaət və cəngavərlik andının ciddiliyini göstərir.

Arxa fondakı saray əyanları, zirehli döyüşçülər və qotik arxitekturanın daş fakturası məkana möhtəşəm tarixi ab-hava qatır.

Leyton neoklassik və pre-rafaelit ənənələrə uyğun olaraq fırça izlərini gizlətmiş, zirehin üzərindəki metal parıltısını, parçanın süzülüşünü və daş pilləkənlərin soyuqluğunu virtuozluqla kətana köçürmüşdür.

Əsər sadəcə bir ritualun təsviri deyil, şərəf, sədaqət və alicənablıq kimi fəlsəfi dəyərlərin vizual alleqoriyasıdır.

Tablo hazırda özəl kolleksiyada saxlanılır.

• Azərbaycanda Dövlət Suverenliyi Günüdür
• Yırtıcı heyvanla müdafiəsiz insanın sürrealist sirri - Anri Russonun "Yatmış qaraçı qadın"ı
• “Döyüşçünün alicənablığı fahişənin təbəssümü kimidir..." - Jorj Bataydan aforizmlər