Bu gün görkəmli rus rəssamı Pavel Çistyakovun doğum günüdür.

Kulis.az onun məşhur "Patriarx Hermogenin polyakların nizamnaməsini imzalamaqdan imtina etməsi" (1860) adlı tarixi tablosu haqqında materialı təqdim edir.

Pavel Çistyakov (1832–1919) XIX əsr rus təsviri sənətinin ən nüfuzlu pedaqoqlarından və realist rəngkarlıq məktəbinin banilərindən biri hesab olunur.

İlya Repin, Valentin Serov və Mixail Vrubel kimi dahi rəssamların müəllimi olan sənətkar, tələbələrinə formanın dəqiqliyini və obrazın daxili psixologiyasını kəşf etməyi aşılamışdır.

Onun öz yaradıcılığı isə tarixi hadisələrin dramatik gərginliyini yüksək akademik ustalıq və dərin fəlsəfi yanaşma ilə kətan üzərinə köçürməsi ilə seçilir.

"Patriarx Hermogenin polyakların nizamnaməsini imzalamaqdan imtina etməsi" əsəri Rusiyanın "Qarışıqlıq dövrü"nün ən kritik tarixi anlarından birini – dustaq edilmiş Patriarx Hermogenin polyak işğalçılarına qarşı göstərdiyi sarsılmaz mənəvi müqaviməti təsvir edir.

Kompozisiyanın mərkəzində dayanan Hermogen, zülmət Chudov monastırının hücrəsində fiziki cəhətdən zəifləmiş görünsə də, yuxarı qaldırdığı əli və qətiyyətli baxışları ilə mənəvi sarsılmazlığın simvoluna çevrilir.

Rəssam, xəyanət sənədini imzalamaqdan imtina edən din xadiminin ətrafındakı polyak zadəganlarını və satqın boyarları parlaq rəng çalarları və zəngin geyimlərlə təsvir edərək, daxili boşluq və zahiri təmtəraq arasındakı təzadı vurğulamışdır.

Hermogenin bədən dilindəki asketizm və əynindəki sadə rahib libası, qarşısındakı qılınclı, zirehli və qırmızı plaşlı sərkərdənin aqressiv diktəsinə qarşı qorxmaz bir ruhun təntənəsini nümayiş etdirir.

Çistyakov işığı əsasən patriarxın nurani simasına və ağ saçlarına yönəldərək, onu qaranlıq hücrədə yeganə mənəvi işıq mənbəyi kimi vizuallaşdırır.

Əsərdəki dramatik gərginlik yalnız personajların üz cizgilərində deyil, həm də onların jestlərində – kağızı hiddətlə uzadan satqınla mürəkkəb qabını tutan personajın psixoloji tərəddüdlərində mükəmməl şəkildə ifadə olunub.

Hücrənin soyuq, daş divarları və yerdəki zəncirlər qəhrəmanın fiziki əsarətini göstərsə də, rəsmdən süzülən ədəbi ruh oxucuya və tamaşaçıya azadlığın əslində daxili inamda olduğunu pıçıldayır.

Fiqurların monastır tağları altındakı sıx və teatrallaşdırılmış düzülüşü hadisənin tarixi miqyasını klostrofobik bir məkana sığışdıraraq gərginliyi kulminasiya nöqtəsinə çatdırır.

Çistyakovun bu tablosu sadəcə bir tarixi illüstrasiya deyil, fərdi vicdanın və dini-milli kimliyin xarici təzyiqlərə, silahlara və ölüm təhdidinə qarşı qələbəsini tərənnüm edən vizual bir romandır.

Bu şah əsər, kompozisiya mükəmməlliyi və fəlsəfi dərinliyi sayəsində rus rəngkarlığında tarixi-psixoloji janrın ən parlaq nümunələrindən biri kimi qəbul edilir.

• "Böyük ideyalar ehtiras olmadan həyata keçirilmir..." - Hegeldən aforizmlər
• Almodovarın yeni filmi təqdim olunacaq
• "Acından qəm yeyir zavallı qoca..." - Şeirlər