Kulis.az "Miksteyp" rubrikasından məşhur "Hallelujah" mahnısı haqqında materialı təqdim edir.

Bəzən bir sənət əsərinin əsl dəyərini tapması üçün illər, bəzən isə bütöv bir ömür tələb olunur. Dünya musiqi tarixinin ən böyük əsərlərindən biri hesab edilən "Hallelujah" (Halleluya) məhz belə bir incidir. Bu gün toylarda, kilsələrdə, filmlərdə və hətta yas mərasimlərində səslənən bu unikal kompozisiya əslində, əfsanəvi kanadalı şair və bəstəkar Leonard Koenin yaradıcılıq axtarışlarının bəhrəsidir.

Mahnının yaranma prosesi əsl bir yaradıcılıq işgəncəsi idi. Koen bu mahnı üzərində düz beş il işləyib. O, Nyu-Yorkdakı məşhur "Royalton" otelinin otağında döşəməyə uzanaraq sözləri tapmaq üçün bəzən başını xalçaya çırpdığını etiraf edirdi. Bəstəkar əsər üçün 80-dən çox bənd yazmışdı. Koenin əsas məqsədi "Hallelujah" kəlməsini yalnız dini, səmavi bir məfhum olmaqdan çıxarıb onu yerdəki günahkar, yaralı və ehtiraslı insanların dilinə salmaq idi. O, ilahi sevgi ilə cismani sevgini eyni tərəziyə qoyurdu.

Nəhayət, 1984-cü ildə mahnı hazır olur. Koen onu "Various Positions" adlı albomuna daxil edərək çalışdığı "Columbia Records" səsyazma şirkətinə təqdim edir. Amma burada onu böyük bir zərbə gözləyirdi. Şirkətin rəhbəri Uolter Yetnikoff albomu qətiyyətlə rədd edir və musiqi tarixinə düşən o məşhur cümləni deyir:

"Leonard, biz sənin dahi olduğunu bilirik, amma bunun musiqi olduğuna əmin deyilik".

Beləliklə, mahnı ABŞ-də buraxılmır, Avropada isə heç bir səs-küy yaratmadan arxiv rəflərində tozlanmağa məhkum edilir.

Əsl möcüzə illər sonra baş verir. 1991-ci ildə "The Velvet Underground" qrupunun yaradıcılarından olan Con Keyl mahnının mətnini Koenin yazdığı 80 bənd arasından seçərək qısaldır, ritmini dəyişir və pianoda yeni bir kover versiyasını hazırlayır.

Amma mahnını sözün əsl mənasında əbədiyyətə qovuşduran şəxs 1994-cü ildə gənc musiqiçi Ceff Bakli olur. Baklinin saf, eyni zamanda sızıltılı və erotik səsi "Hallelujah"ı kədərli bir sevgi məktubuna çevirir. Təəssüf ki, Baklinin özü də gənc yaşda çayda boğularaq faciəvi şəkildə həlak olur, amma onun yaratdığı sehr dillər əzbərinə çevrilir.

2001-ci ildə "Şrek" (Shrek) animasiya filmi ekranlara çıxdıqdan sonra isə mahnı tamamilə fərqli bir miqyasa – gənclərə və uşaqlara çatır. Film üçün Rufus Ueynraytın (Rufus Wainwright) ifa etdiyi versiya milyonların qəlbinə yol tapır.

Bundan sonra "Hallelujah" bütün dövrlərin ən çox kover edilən mahnılarından birinə çevrilir. Bob Dilan, Con Bon Covi, Andrea Boçelli kimi yüzlərlə sənətkar onu özünəməxsus şəkildə ifa edir. Leonard Koen isə kənardan sadəcə bu mənzərəni izləyir və gülümsəyirdi. Bütün rədd edilmələrə baxmayaraq, o, bəşəriyyət üçün ortaq bir dil yaratmışdı.

"Hallelujah" qələbənin yox, məğlubiyyətin, sındırılmış arzuların, yarımçıq qalmış sevgilərin nəğməsidir. Mahnının mətni göstərir ki, həyatda hər şey mükəmməl olmaya bilər, əllərimiz kirlənə, ürəyimiz parça-parça ola bilər. Amma insan bütün bu qırıqların arasından yenə də ayağa qalxıb həyata pıçıltı ilə də olsa, şükür etməyi bacarmalıdır. Koenin yazdığı kimi:

"Bu, gecəni işıqlandıran sevincli bir nida deyil, bu, soyuq və sındırılmış bir Hallelujahdır".

Bəlkə də elə buna görə "Hallelujah" nə sadəcə dini bir dua, nə də adi bir pop mahnısıdır. O, insanın öz acıları ilə üzləşib onu qəbul etməsinin möhtəşəm simfoniyasıdır. Qəlbləri titrədən bu musiqi var olduqca, Leonard Koenin adı və mənəvi mirası da yaşamağa davam edəcək.

• Adamyeyən köpəkbalığı, saraydan qaçan şahzadə... - Ən yaddaqalan 10 yay filmi
• "Hər kəs tənqidi təfəkkürə möhtacdır" - Damien Storey ilə müsahibə
• Yerusəlimdən İçərişəhərə - Azərbaycan kinosunun gizli qəhrəmanının heyrətamiz həyat hekayəsi