Bu gün Xalq rəssamı Mikayıl Abdullayevin anım günüdür.

Kulis.az “Palitra” rubrikasında boyakarın “Füzuli” əsəri haqqında materialı təqdim edir.

Mikayıl Abdullayev 19 dekabr 1921-ci ildə Bakıda ziyalı ailəsində doğulub.

1939-cu ildə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbini, 1949-cu ildə Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq məktəbini bitirib, Gerasimovun emalatxanasında rəssamlıq sənətinin incəliklərini öyrənib.

Əsərləri dünyanın bir sıra muzeylərində saxlanılır. Onun Dehlidə, Londonda, Monrealda, Moskvada və dünyanın bir sıra başqa şəhərlərində fərdi sərgiləri keçirilib.

Bir neçə dəfə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilib. Rəssam Lenin ordeni və "Oktyabr inqilabı" ordeni ilə təltif edilib.

Mikayıl Abdullayev 2002-ci il avqustun 21-də 80 yaşında vəfat edib.

Azərbaycan rəngkarlıq məktəbinin ustadı Mikayıl Abdullayev klassik irsimizə, xüsusilə də dahi şair Məhəmməd Füzuli poeziyasına dərin rəğbəti ilə seçilən sənətkarlardandır.

Rəssamın Füzuli obrazına həsr etdiyi rəsmlər və miniatür üslublu illüstrasiyalar, klassik Şərq poetik düşüncəsinin modern rəngkarlıq dili ilə yenidən təfsiridir.

Təqdim olunan bu unikal əsər — "Füzuli" portreti və ona daxil edilən əlyazma ədəbiyyatla təsviri incəsənətin kəsişməsində yer alan möhtəşəm fəlsəfi təhlil nümunəsidir.

Kompozisiyanın mərkəzində iki əsas vizual lay diqqəti cəlb edir: arxada Füzulinin düşüncəyə dalmış kədərli portreti və ön planda şairin qəzəllərindən ibarət əlyazma vərəqi.

Mikayıl Abdullayev şairin fiziki görkəmini sadəcə xarici cizgilərlə deyil, onun daxili aləminin dərinliyi ilə təsvir etmişdir.

Şairin başını əlinə söykəməsi, gözlərinin yarımsatılı qəmgin ifadəsi və alnındakı qırışlar Füzuli poeziyasının ana xəttini təşkil edən "arifanə kədər" və dərin fəlsəfi təfəkkürü əks etdirir.

Şairin arxasında yanan şam işığı Şərq ədəbiyyatındakı klassik "pərvanə və şam" simvolikasına işarədir.

Şam — həqiqətin, ilahi nurun və yaradıcılıq alovunun rəmzidir.

Rəssam şamın istisini və tüstüsünün dalğalanmasını axıcı rəng keçidləri ilə verərək ilahi ilham anını kətanda canlandırmışdır.

Əsərin ön planında diaqonal şəkildə yerləşdirilmiş əlyazma vərəqi kompozisiyaya dinamika və dərinlik qatır.

Nəstəliq xətti ilə yazılmış bu mətndə Füzulinin "Leyli və Məcnun" poemasının yaranma hekayəsinə və dahi şairin söz sənətinə dair misraları yer alır.

Əlyazmanın aşağı küncündə "Məhəmməd Füzuli" imzası xüsusi xəttatlıq dəqiqliyi ilə işlənmişdir.

Rəssam kətanın fakturasında və rəng palitrasında qədim perqament, yapıncı və əlyazma kitablarının ruhunu yaşadan torpaq tonlarından — qəhvəyi, sarı, oxra və tünd-kərpic rənglərindən istifadə etmişdir.

Bu rəng seçimi tamaşaçıda zamanın sınağından çıxmış minillik bir əlyazmanı vərəqləmək təəssüratı yaradır.

Fonun çərçivəyə alınma forması isə Şərq miniatür sənətinin "lövvhə" və "haşiyə" ənənələrinə söykənir.

Mikayıl Abdullayevin bu təhlil edilən əsəri sadəcə portret deyil. Bu, Füzuli dünyasının vizual kodudur.

Rəssam rənglərin dili ilə şairin "mənim tək heç kimsə zarlı-pərişan olmasın" fəlsəfəsini, onun ruhani tənhalığını və misralarının qüdrətini bərpa etmişdir.

Əsərdə akademik rəngkarlıq texnikası ilə xəttatlıq və miniatür ənənəsi elə bir sintez təşkil edir ki, kətan həm baxılan, həm də "oxunan" incəsənət nümunəsinə çevrilir.

Bu iş Mikayıl Abdullayevin Azərbaycan klassik irsinə verdiyi ən böyük vizual töhfələrdən biridir.

• “Daşlara həkk olunan tale: Əcəmi Naxçıvani” filminin çəkilişləri yekunlaşdı
• Elmlə dini necə barışdırmaq olar? – Qaydalara meydan oxuyan dahi
• Türk poeziyasına yenilik gətirən şair – Orhan Veli