Misir və Fransadan olan mütəxəssislərin daxil olduğu birgə arxeoloji qrup Qahirədəki tarixi Səlahəddin Əyyubi qalasının ətrafında kəşfə imza atıb. Qalanın yaxınlığında qədim dövrə aid inteqrasiya olunmuş irimiqyaslı su təchizatı sistemi və Məmlük dövrünün memarlıq nümunəsi olan məscid qalıqları üzə çıxarılıb.

Kulis.az xəbər verir ki, bu barədə Misir Turizm və Qədim Abidələr Nazirliyi rəsmi bəyanat yayıb.

Misir Qədim Abidələr Ali Şurası və Fransız Şərq Arkeologiyası İnstitutunun birgə həyata keçirdiyi qazıntılar zamanı qalanın ətrafındakı Ərəb əl-Yəsar bölgəsində geniş su şəbəkəsi, Həttaba ərazisində isə qədim məscidin infrastrukturu aşkarlanıb.

Misir Qədim Abidələr Ali Şurasının Baş katibi Hişam əl-Leysi kəşf edilən bu sistemin vaxtilə Səlahəddin Əyyubi qalasına su çatdıran ən mühüm infrastruktur elementlərindən biri olduğunu vurğulayıb. Səlahiyyətli şəxs qazıntıların detalları barədə bunları bildirib:

"Qazıntılar zamanı suyun saxlanması və yuxarı səviyyələrə daşınması üçün istifadə edilən iki böyük quyu tapılıb. Bu quyuların hər biri suyu aşağı qatlardan yuxarı bəndlərə ötürən xüsusi su dolabları (çarxları) mexanizmi ilə əlaqəlidir. Təxminən 10 metr dərinliyindəki birinci və 8 metr dərinliyindəki ikinci quyuda araşdırmalar davam edir. Hazırda komandamız quyuların alt hissəsindəki əsas su anbarlarına çatmaq üçün işləyir".

Böyük daş bloklarla inşa edilən bu quyuların üzərində dörd fırlanan su çarxı və suyun qalaya təhlükəsiz daşınmasını təmin edən daş kanalların qalıqları yer alır. Tədqiqatçılar bu strukturun Qahirənin tarixi su mühəndisliyinin incisi sayılan "Sur Məcra əl-Uyun" (Su kəmərləri divarı) sistemi ilə birbaşa bağlı olduğunu qeyd edirlər.

Ayn Şəms Universitetinin Arxeologiya fakültəsinin professoru və qazıntı qrupunun rəhbəri Məhəmməd İbrahim isə bu tapıntının əhəmiyyətini belə ifadə edib:

"Bu kəşf "Sur Məcra əl-Uyun" su sisteminə aid bu günə qədər tapılan ən önəmli arxeoloji nümunədir. Qazıntılar ilk dəfə olaraq qalaya su daşıyan quyuları, çarxları və kanalları bütöv bir mexanizm olaraq ortaya qoydu. Ən maraqlısı isə odur ki, bu detallar indiyə qədər heç bir tarixi mənbədə bu qədər dəqiqliklə təsvir edilməmişdi".

Qazıntıların digər mühüm hissəsi isə Həttaba bölgəsində qeydə alınıb. Qədim Abidələr Ali Şurasının İslam, Kopt və Yəhudi Abidələri Departamentinin rəhbəri Ziya Zəhranın verdiyi məlumata görə, ərazidə Məmlük dövrünə aid bir məscidin qalıqları tapılıb.

Aşkarlanan memarlıq elementləri arasında bunlar var:

Qiblə eyvanı və məscidin mehrab hissəsi;

Cənub-qərb tağbəndinin (revaq) bəzi sütunları;

Məscidə aid orijinal daş döşəmə qalıqları.

Arxeoloqlar həmçinin su daşınmasında istifadə olunan bişmiş gildən hazırlanmış qablar, Məmlük və Osmanlı dövrlərinə aid qədim sikkələr, habelə 18-19-cu əsrlərə aid gündəlik məişət əşyaları, zinət əşyaları, metal möhürlər və silah qalıqları da daxil olmaqla zəngin artefaktlar sıxlığı aşkar ediblər.

Fransız Şərq Arkeologiyası İnstitutunun direktoru Pyer Talle vurğulayıb ki, bu tapıntılar tarixi Qahirədəki infrastruktur və su idarəetmə sistemlərinin nə dərəcədə mükəmməl olduğunu sübut edən əvəzsiz maddi-sübutlardır. Onun sözlərinə görə, kəşf İslam dünyasında şəhərsalma və mühəndislik səviyyəsinin hansı zirvədə olduğuna işıq tutur.

Misirin Turizm və Qədim Abidələr naziri Şerif Fəthi isə bu tapıntıların qalanın və ətraf ərazilərin İslam tarixi boyunca daşıdığı inzibati, hərbi və memarlıq rolunun yenidən qiymətləndirilməsinə böyük töhfə verəcəyini bəyan edib.

Səlahəddin Əyyubi tərəfindən 1176-cı ildə Muqəttəm dağı üzərində inşasına başlanan möhtəşəm qala hökmdarın sağlığında tamamlana bilməmişdi. Tikinti işləri yalnız 1207-ci ildə Sultan əl-Kamil bin əl-Adilin dövründə başa çatdırılıb və qala əsrlər boyu Misirin əsas idarəetmə və dövlət mərkəzi kimi fəaliyyət göstərib.

• Xarici diplomatlar Şuşada “Sadıqcanın evi”ni ziyarət ediblər
• Xalq yazıçısı Anar: "Əgər daxilində boşluq, aqressiya və paxıllıq varsa, onlar..." - Müsahibə
• Ekskursiya - Orxan Həsəninin yeni hekayəsi