Bu gün məşhur yunan müğənni Yorqos Dalarasın doğum günüdür.

Kulis.az "Günün mahnısı" rubrikasında ifaçının həyatı, yaradıcılığı və "S'Agapo" mahnısı haqqında materialı təqdim edir.

Yunan musiqisi və Aralıq dənizi ritmləri deyəndə ağlımıza gələn ilk və ən əzəmətli səslərdən biri, şübhəsiz ki, Yorqos Dalarasdır. Dalarasın səsində həm Şərqin dərin melanxoliyası, həm də Qərbin nizamı eyni anda yaşayır. Onun hərtərəfli repertuarında yunan dilində "Səni sevirəm" mənasını verən məşhur "S'Agapo" mahnısının xüsusi bir çəkisi var.

Bir çoxları Dalarasın böyük musiqi səhnəsindəki partlayışını 70-ci illərlə bağlasa da, onun hələ 1969-cu ildə çıxan eyniadlı "Giorgos Dalaras" albomunda yer alan "S'Agapo" mahnısı əsl sənət incisidir. Bu mahnının musiqisi Loukianos Kilaidonisa, sözləri isə Dimitris İatropoulosa məxsusdur.

Bu mahnı sevginin ən təmiz, təbiətlə vəhdət təşkil edən formasını tərənnüm edir. Sözlərdəki poetiklik dərhal diqqət çəkir. Məsələn, mahnının lirik qəhrəmanı "cənub küləyindən güc alıb, ulduzlar görünmədən göyərçinə çevriləcəyini" deyir. O, sevdiyi insana əlində mixək və reyhanla gələcəyini, ən saf duyğularını məhz bu cür sadə təbiət ünsürləri ilə ifadə edəcəyini bildirir.

Mahnıda yunan folklorunda tez-tez rast gəlinən "amilito nero" (danışmayan, lal su) mifi də xüsusi yer tutur. Qədim xalq inanclarına görə, gənc qızlar bulaqdan su gətirərkən evə qədər heç kimlə danışmamalı idilər ki, suyun sehri pozulmasın. Dalaras öz gənc, lakin o vaxtdan belə böyük duyğuları hiss etdirən səsi ilə bu sadə sevgi etirafını dərin bir sənət əsərinə çevirir. Musiqidəki "entechno" (bədii) və ənənəvi "laiko" (xalq musiqisi) sintezi səni sanki 60-cı illərin sonu Afina küçələrinə aparır.

Dalaras və "S'Agapo" kəlmələri yan-yana gələndə, mütləq şəkildə qeyd etməli olduğumuz digər bir əsər isə ənənəvi "S'Agapo giati eisai oraia" mahnısıdır. Bu, əslində, Kiçik Asiya (İzmir) mənşəli çox qədim bir ənənəvi xalq mahnısıdır. Ancaq Yorqos Dalaras bu mahnıya elə bir nəfəs verib ki, onu Dalarassız təsəvvür etmək az qala mümkünsüzdür. Xüsusilə də onun 2003-cü ildə İrodion Teatrında məşhur Qlikeriya və "Estudiantina" ansamblı ilə birgə "Kiçik Asiyaya ithaf" adlı konsertindəki ifası bu gün də milyonlarla insan tərəfindən sevilir.

Bu mahnının sözləri çox sadə və səmimidir. O oxuyur:

"Səni sevirəm, çünki gözəlsən. Səni sevirəm, çünki sən sənsən. Bütün dünyanı sevirəm, çünki bu dünyada sən də yaşayırsan".

Dalarasın bu ifasındakı vokal texnikasına diqqət yetirsək, onun səsindəki yüngül titrəyişlərin (vibratoların), qəfil ucalmaların və enişlərin necə peşəkarcasına idarə edildiyini görərik. O, bu mahnını təkcə oxumur, sanki sevgidən doğan ağrısını, nisgilini qarşısındakı kütləyə danışır. Fonda səslənən ənənəvi yunan alətləri – buzuki, santur və ud Dalarasın səsi ilə bütövləşərək kosmik bir harmoniya yaradır.

Dalaras "S'Agapo" oxuyarkən heç vaxt şablon, pafoslu və süni bir eşq nümayişinə qaçmır. Onun sevgisi dərin, bəzən ürəkparçalayan dərəcədə kədərli, amma həmişə son dərəcə səmimidir. Musiqinin və ifanın sükutla bitişdiyi anlarda Dalarasın qırıq nəfəs alışını belə duymaq olur; bu isə dinləyici ilə müğənni arasındakı bütün süni divarları yıxır. O, səsinin ən yüksək, ən həyəcanlı notlarında belə qışqırmır, əksinə, bütün iztirabı daxilinə çəkərək birbaşa sənin ruhuna toxunur.

İstər 1969-cu ilin poetik və modern "S'Agapo"su olsun, istərsə də kökləri uzaq keçmişə dayanan ənənəvi "S'Agapo giati eisai oraia" Yorqos Dalaras bu sözləri sadəcə tələffüz etmir, onlara yenidən həyat verir. Bir dinləyici olaraq Dalarasın səsindən bu mahnıları eşitmək təkcə güclü bir musiqi zövqü almaq deyil, həm də insani duyğuların ən ilkin, ən saf halına geri qayıtmaqdır.

• Kamal Abdullanın fəaliyyətinə həsr olunmuş biblioqrafik göstərici nəşr olundu
• Arabesk dinlənmələri 435 faiz artdı – Gənclər arasında
• Mirzə İbrahimovun nikahdankənar qızı - Uzun illər taleyi gizli qalan Zamira İbrahimova kimdir?